Мільён беларусаў могуць застацца без працы

Пасля каронавіруса беларусам варта рыхтавацца да каронакрызісу. Крызіс чакалі пасля прэзідэнцкіх выбараў, але звальненні і падзенне даходаў ужо пачаліся. У найлепшым выпадку эканоміка адновіцца да канца года, у найгоршым – згубім краіну.

Нас падкасілі нафта, расейскі рубель і вірус. Нават без іх аптымісты чакалі росту ВУП паводле вынікаў года не большага за 1–2 %. Але спачатку не ўдалося дамовіцца аб нафце з Расеяй.

«Без усяго астатняга была надзея, што пасля першага кварталу, магчыма, калі пастаўкі нафты ўзрастуць, сітуацыю ўдасца стабілізаваць і выйсці на рост ледзь-ледзь большы за нуль», – узгадвае старшы навуковы супрацоўнік цэнтру BEROC Зміцер Крук.

Але ж тут здарылася вайна коштаў на нафту. Ваюе Расея, а курс валютаў расце ў нас. Тыя, хто трымае грошы на дэпазітах у рублях, адразу ж затурбаваліся. Дроваў у пекла падкінуў і каронавірус.

«Шок, як кажуць эканамісты, з боку прапановы, – тлумачыць Зміцер. – Гэта значыць, перабоі ў вытворчасці, ланцужках паставак. Многія фірмы не разумеюць, як ім сябе паводзіць, колькі гэтая сітуацыя будзе доўжыцца. Ну і калі фірма не вырабляе, яны не маюць патрэбы ў працаўніках».

Найгоршы крызіс у гісторыі незалежнай Беларусі. Эканоміка з Чалым

Нават пры аптымістычным развіцці сітуацыі, калі з вірусам свет разбярэцца да траўня, эканоміка будзе аднаўляцца да канца года. Цяжка ўявіць, што будзе, калі эпідэмія зацягнецца. Рубель ужо прасядае. Але гэта не самае горшае, што нас чакае. Наперадзе – зніжэнне даходаў.

Няма працы – няма грошай. Прадпрыемствы і рады былі б плаціць працаўнікам – але прыбыткаў няма, і значыць, няма з чаго плаціць нават падаткі, не тое што заробкі. У Беларусі можа адбыцца масавае банкруцтва прадпрыемстваў і рэзкі рост беспрацоўя.

«Калі прадпрымальнікаў у дадзенай сітуацыі не падтрымаць, не даць растэрміноўку на падаткі, растэрміноўкі выплаты людзям належных зваротаў, то яны абвесцяць сябе банкрутамі. І каму ад гэтага будзе лягчэй?» – упэўнены сустаршыня Рэспубліканскай канфедэрацыі прадпрымальніцтва Віктар Маргелаў.

У розных краінах цяпер па-рознаму дапамагаюць сваім грамадзянам. Напрыклад, грамадзянам ЗША выплацяць ад 1000 долараў. Маскоўскія пенсіянеры атрымалі 50 долараў, на расейскіх дзяцей да трох гадоў тры месяцы будуць выплачваць 64 долары. У Італіі ды Славаччыне бацькам пакрываюць паслугі нянек – да 600 еўраў.

Гэты год будзе цяжкі для беларусаў

У Беларусі працаўнікоў ужо адпраўляюць у адпачынак за свой кошт. Хто меў здзельную аплату працы – не зарабляе. Абвяшчэння агульнага каранціну з захаваннем заробку бюджэт не пацягне.

«Павінны наймальнікі падумаць, якім чынам вымушаны прастой аплаціць. І банкам трэба мець на ўвазе: калі ў прадпрыемстваў не будзе грошай, даць беспрацэнтны крэдыт, каб людзям можна было выжываць у гэтым стане, купіць харчы ці лекі», – заклікае лідар Незалежнага прафсаюзу РЭП Генадзь Фядыніч.

Менскі аблвыканкам патрабуе забяспечыць сярэдні ўзровень аплаты працы на стратных прадпрыемствах паводле вынікаў кварталу на ўзроўні 500 рублёў. Каго ратаваць у першую чаргу: прадпрыемствы ці людзей? Віктар Маргелаў згадаў сітуацыю ў ЗША пасля ўрагану Кэтрын.

«І перш за ўсё амерыканскі ўрад сказаў: давайце дапаможам прадпрыемствам. Бо гэта праца. Запусцяцца прадпрыемствы – у людзей будзе заробак, і яны будуць далей працаваць. Быў другі варыянт: выплаціць людзям кампенсацыю, а прадпрыемствам не дапамагаць. Але гэта аднаразова варыянт», – упэўнены Віктар Маргелаў.

Каронавірус знішчае бізнес. Хто застанецца без працы і грошай?

Нагадаем, што наймальнік не мае права прымусова выправіць работніка ў адпачынак за свой кошт. Паводле згоды бакоў работнік можа сысці ў сацыяльны адпачынак, але не больш як на 30 дзён за год.

«Безумоўна, трэба рыхтавацца да таго, што эканоміка дасць збой. Але я лічу, што гэта часова. Мы павінны далей, калі пройдзе гэты вірус, паступова вяртацца ў звычайнае рэчышча», – не губляе аптымізму Генадзь Фядыніч.

Эканамісты ўзгадваюць, што сітуацыя, найбольш падобная да цяперашняй, была ў сярэдзіне 70-х, калі здарыўся нафтавы крызіс. Тады краінам прыйшлося перабудоўваць свае эканомікі ды прыстасоўвацца на новых умоваў ажно 5 гадоў!

«Зараз надыходзіць момант ісціны. Альбо мы збяромся і зробім дзеяздольную стратэгію краіны, альбо (па сутнасці, у нас іншых варыянтаў няма) мы страцім нашы прадпрыемствы», – робіць выснову Віктар Маргелаў.

І хіба што гэта апошні шанец. А простым беларусам тым часам варта рыхтавацца да далейшага зніжэння заробкаў і масавага беспрацоўя.

Таксама ў праграме «Асабісты капітал»:

  • Як пара расейскіх пенсіянераў «раздзела» беларуску
  • Перасталі плаціць за другасную сыравіну
  • Ці пагражае беларусам лічбавізацыя?

Глядзіце праграму «Асабісты капітал» кожны панядзелак а 19:00 на тэлеканале «Белсат», а таксама онлайн на нашым сайце. Далучайцеся да нашых старонак ў Facebook ды Одноклассниках. Падпісвайцеся на нашу рассылку і раз на месяц вы будзеце атрымліваць ліст з чатырма найбольш карыснымі сюжэтамі «Асабістага капіталу».

Больш матэрыялаў

Грошы скончыліся. Як выжыць без іх?

«Каму гэтая інфармацыя што дасць?» Як ад беларусаў хаваюць сапраўдны маштаб эпідэміі

Грошы на чужой бядзе. Хто нажываецца на эпідэміі?

Новая нармальнасць. Якой будзе Беларусь пасля пандэміі?

Каронакрызіс. Параўналі дзяржаўную дапамогу ў Беларусі ды іншых краінах

Медыцына не для ўсіх. Дзе і хто лечыць чыноўнікаў?

Крызіс на парозе. Як уратаваць свае ашчаджэнні?

Не грэчкай адзінай. Чым трэба закупіцца на выпадак каранціну?