«Не тапчыце дзяржаву!» Подзвіг Тадэвуша Рэйтана з-пад Ляхавічаў

«Тапчыце мяне, не тапчыце дзяржаву!». З такімі словамі Тадэвуш Рэйтан кінуўся на падлогу на паседжанні сойму, каб уратаваць ад падзелу Рэч Паспалітую. Дзякуючы гэтаму ўчынку ён трапіў не толькі ў гісторыю, але і на вядомую кожнаму паляку карціну Яна Матэйкі. А паходзіў Тадэвуш Рэйтан з-пад Ляхавічаў.

Там, у ягонай закінутай сядзібе Грушаўка, была знята чарговая серыя «Загадак беларускай гісторыі».

Сойм меў зацвердзіць першы падзел краіны паміж Расеяй, Аўстрыяй і Прусіяй, а Тадэвуш Рэйтан і яго аднадумцы спрабавалі яго сарваць. Калі было прынятае рашэнне пераўтварыць сойм у канфедэрацыю (што азначала прызнанне падзелу краіны) і дэпутаты пачалі выходзіць з залы, Тадэвуш Рэйтан кінуўся крыжам на падлогу, каб заблакаваць выхад сваім целам. Гэты выпадак увекавечыў на карціне «Падзенне Польшчы» вядомы мастак Ян Матэйка. А ў польскую мову нават увайшоў выраз «пакласціся Рэйтанам», то бок «моцна чамусьці супраціўляцца, пратэставаць».

У Польшчы наш зямляк – нацыянальны герой. У Беларусі – асоба малавядомая, у адрозненні ад іншага змагара за Рэч Паспалітую Тадэвуша Касцюшкі. Маёнтак Рэйтанаў у Грушаўцы знаходзіцца ў занядбаным стане. Незвычайна тое, што захаваўся не толькі драўляны палац, якому больш стагоддзя, але і шэраг гаспадарчых пабудоваў, парк XVIII ст. і ў аддаленні – капліца-пахавальня, праўда моцна знявечаная.

Адкуль у Беларусі з’явіўся род Рэйтанаў? Чаму яны пабудавалі драўляны палац, а не мураваны? Як склаліся іхныя лёсы? У новай серыі «Загадак беларускай гісторыі» распавядзе вядоўца, доктар гістарычных навук Аляксандр Краўцэвіч (відэа ў пачатку артыкула).

Праграма «Загадкі беларускай гісторыі» выходзіць на «Белсаце» кожны панядзелак а 18:45. Глядзіце праз спадарожнік «Астра 4A» (ранейшая назва «Sirius 4»), онлайн і ў архіве на нашай старонцы.

belsat.eu

Больш матэрыялаў

Вусная гісторыя супраць савецкай прапаганды. Праўда простых людзей

Ідэальнае месца для фестываляў сярэднявечнае культуры

Мультыкультурны Менск пачатку ХХ стагоддзя – калыска геніяў

Лёс Анатоля Сыса як адлюстраванне лёсу краіны

Гісторык, які абгрунтаваў права беларусаў на сваю дзяржаву

Яны спрабавалі стварыць новае ВКЛ на пачатку ХХ ст.

Пад знакам паравоза. Як нарадзіліся Баранавічы?

Сакрэт замку Іказнь на Браслаўшчыне