Літва ўзгадвае ахвяраў барацьбы за незалежнасць у 1991 годзе

У нядзелю вечарам у Вільні запалілі вогнішчы перад тэлевежай, офісамі грамадскага радыё і тэлебачання , а таксама каля Сейму. 13 студзеня 1991 года літоўцы абаранялі гэтыя будынкі ад савецкай агрэсіі.

29 гадоў таму тысячы людзей сабраліся каля стратэгічных будынкаў сталіцы, каб не дапусціць іх захопу. 14 асобаў загінулі ад куль і пад гусеніцамі савецкіх танкаў, некалькі сотняў атрымалі раненні.

Драматычныя падзеі 1991 года сталі нагодай нядзельнай сустрэчы ў Сейме з іх ўдзельнікамі.

Вітаўт Ландсбергіс, першы кіраўнік адроджанай літоўскай дзяржавы, звярнуўся да абаронцаў свабоды і адзначыў, што «разам з ростам рэваншысцкіх настрояў у дачыненні да Расеі, Літва павінна захаваць дух свабоды і незвычайную волю да абароны».

«Вы ўвасабленне гэтага духу, які не можа капітуляваць. Трымайце яго, нясіце яго праз Літву, праз усе пакаленні, распаўсюджвайце сярод моладзі. Літва не можа капітуляваць», – падкрэсліў Ландсбергіс.

У нядзелю ўвечары ў віленскім акадэмічным храме св. Яна Хрысціцеля і св. Яна Евангеліста, адбыўся канцэрт «In memoriam».

Літва на працягу некалькіх дзён ушаноўвае памяць загінулых у 1991 годзе. У суботу каля 9 тысячаў чалавек прынялі ўдзел у дзевяцікіламетровым забегу «Дарога жыцця і смерці», які распачаўся на могілках Антокаль, месцам спачыну загінулых, і завяршыўся перад тэлевежай, дзе яны памерлі.

Сёння, у Дзень абаронцаў свабоды, а 8 гадзіне раніцы паводле мясцовага часу, ва ўсёй краіне ў вокнах школ, офісаў і кватэраў запалілі свечкі памяці. У Сейме таксама пройдзе ўрачыстая акадэмія. Апоўдні перад парламентам уздымуць дзяржаўны сцяг, а на Антокальскіх могілках адбудзецца ўшанаванне загінулых. У другой палове дня ў Віленскім саборы пройдзе ўрачыстая імша.

Сімвалам адзначэння Літоўскага Дня абаронцаў свабоды з’яўляецца сіняя кветка незабудкі. У гэты дзень незабудкі прымацоўваюць да вопраткі, размяшчаюць на профілях Fecebook. Штучныя кветкі ставяць у парках, перад дамамі і офісамі.

Незабудкі – сімвал Дня абаронцаў свабоды

Літва стала першай краінай былога СССР, якая 11 сакавіка 1990 года прыняла Акт аб Незалежнасці. Парламент Літвы прыняў пастанову аб змены назвы Літоўскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ў Літоўскую Рэспубліку і аднавіў яе традыцыйныя нацыянальныя сімвалы, у тым ліку і герб Пагоня.

Дзве іншыя Балтыйскія краіны рушылі ўслед за Латвіяй: Латвія і Эстонія. Гэта стала магчымым сярод іншым, дзякуючы таму, што ў другой палове 1980-х у СССР адбыўся стыхійны ўздым антысавецкіх настрояў і адраджэнне тэндэнцыяў да незалежнасці.

Напрыканцы 1980-х гадоў у межах палітыкі галоснасці і перабудовы, якую раней распачаў лідар СССР Міхаіл Гарбачоў, у Прыбалтыцы ўзніклі рухі за дэмакратызацыю грамадска-палітычнага жыцця. У Літве гэта быў «Саюдзіс». З цягам часу, узмацняючы грамадскае падтрыманне, краіны Балтыі пачалі патрабаваць большых вольнасцяў і свабоды, спачатку ў складзе СССР, а потым запатрабавалі поўнай незалежнасці. Канстытуцыя СССР была адхілена, пачалі ўводзіць уласнае заканадаўства.

Гарбачоў, які спачатку спадзяваўся, што дэмакратычныя рухі, якія ўзнікаюць у Прыбалтыцы, акажуць падтрыманне ягоным палітычным і эканамічным рэформам, пачаў турбавацца пра развіццё падзеяў. Па сённяшні дзень не зусім зразумела, якую ролю адыграў Гарбачоў у студзеньскіх падзеях у Літве. Лічыцца, што паралізаваны перспектывай распаду СССР, ён паддаўся тым сілам Крамля, якія вырашылі змагацца з мяцежнымі балтыйскімі рэспублікамі.

ПЯ belsat.eu паводле PAP

Hавiны